De protestantse inwoners van het Gelderse Rekken hadden veel last van Bommen Berend

In dit artikel:

In het ontmoetingscentrum Antonius in Rekken (Gelderse Achterhoek), het vroegere kerkgebouw, was recent de pop-upexpositie EXPO17 te zien, die het religieuze leven in het dorp tijdens de 17e eeuw belichtte. Centraal staat de transitie van de kapel uit 1378 naar een protestantse kerk: in 1651 werd ds. H. Kruidwert de eerste predikant en door een toestroom van Duitse protestanten werd in 1652 de oude kapel vervangen door een groter kerkgebouw.

De tentoonstelling gebruikt personages uit die tijd — onder meer een soldaat uit het leger van de bisschop van Münster (bijgenaamd “Bommen Berend”) en de streng gereformeerde burggravin Elisabeth Charlotte van Dohna, vrouw van Otto van Limburg Stirum — om plunderingen, godsdienstige spanningen en lokale verhoudingen inzichtelijk te maken. Lokale verteller en dorpsomroeper Ruud Tukkers legt uit dat Rekken meerdere malen geleden heeft onder invallen van Münsterse troepen (o.a. 1665 en 1672), waardoor kerkdiensten soms lange tijd niet konden doorgaan.

Bestuurslid Henk Sieben benadrukt dat de Antoniuskerk tegenwoordig geen reguliere zondagse erediensten meer huisvest; kerkgangers uit Rekken gaan naar Eibergen en er vinden enkele oecumenische diensten per jaar plaats. Het gebouw vervult vooral een sociale functie: het wordt gebruikt voor gym, koffiebijeenkomsten, concerten en andere dorpsactiviteiten en is zoveel mogelijk in oorspronkelijke staat behouden. Bezoekers zien nog elementen als preekstoel, orgel, herenbanken en een Statenvertaling uit 1650 (opengeslagen bij Psalm 84), evenals een vitrine met avondmaalsvoorwerpen en een tinnen schaal.

Een opvallend stukje historisch detectivewerk: de grafzerk van predikant Rutgerus Couper (1674–1714) werd rond 1900 herkend toen iemand in een tegel een onderschrift ontdekte; de zerk kreeg daarna een ereplaats. In hetzelfde dorp staat de voormalige rooms-katholieke Martelaren van Gorcumkerk, die nu dienstdoet als bed & breakfast, waarmee zichtbaar is hoe religieuze gebouwen een nieuwe maatschappelijke rol kregen.