Is heerszucht een probleem in reformatorische kerken? Voer het gesprek erover, graag op een concreet niveau

In dit artikel:

Dr. Dick Both stelde tijdens een recent symposium naar aanleiding van zijn proefschrift dat heerszucht binnen reformatorische kerken een reëel probleem is en dat veranderingen sinds de jaren zestig — democratisering, individualisering en postmodernisme — de gezindte diep hebben beïnvloed. Dat heeft niet alleen nadelen: besturen van reformatorische scholen volgden deels de code goed bestuur en moderne leiderschapsmodellen blijken in sommige opzichten beter aan te sluiten bij Jezus’ onderwijs dan starre, autoritaire opvattingen. Both roept daarom op het antihiërarchische principe — dat ambtsdragers niet over elkaar horen te heersen — weer serieus te nemen.

Tegelijk wijst de discussie erop dat de oorzaak van machtsmisbruik per gemeente kan verschillen. Mogelijke verklaringen variëren van tekortschietende geestelijke leiding of ongeestelijke ambtsdragers tot een gebrek aan kennis over groepsdynamiek en leiderschap. Oud-ouderling Jan van den Brink merkte dat hoger opgeleide en theologisch beter geïnformeerde kerkenleden soms nederig gebed inruilen voor kritische, zelfverzekerde houding.

Praktisch advies uit de bijeenkomst: praat er ondubbelzinnig en concreet over binnen de kerkenraad — wat verstaan we onder heerszucht, welke gedragingen zijn grensoverschrijdend — en vermijd zowel pietluttig managementjargon als verhulde manipulatie. Ds. A.J. van Wingerden pleitte ervoor alle medebroeders ongedwongen hun oordeel te laten geven zonder ze daarop af te rekenen. Als kerkleiders gesprek en gebed richten op dienstbaarheid, in navolging van de ene Herder, kan de gemeente volgens de auteur gezond voortbouwen.