James Guthrie: niet buigen voor een vorst, maar knielen voor de Koning
In dit artikel:
James Guthrie (geboren 1612) groeide op als zoon van een Schotse laird en leek aanvankelijk op weg naar een klassieke kerkelijke carrière: op jonge leeftijd hoogleraar in St Andrews en verwikkeld met invloedrijke kring rond de aartsbisschop. Zijn leven sloeg echter een andere koers toen hij bevriend raakte met de vurige predikant Samuel Rutherford. Onder invloed van Rutherford werd Guthrie overtuigd dat Christus, niet de vorst, het hoofd van de kerk moest zijn. Hij sloot zich aan bij de Covenanters, die in 1638 onder het National Covenant massaal in opstand kwamen tegen de door de koning aangewezen bisschoppen en streefden naar een presbyteriaanse kerkregering.
Als predikant van de Holy Rude Church in Stirling werd Guthrie een onbuigzame leider van de principiële vleugel van de Covenanters, de zogenaamde Protesters, die geen samenwerking met de koning wilden. Die hardnekkigheid veroorzaakte langdurige spanningen in Stirling; zelfs binnen één kerkgebouw ontstond een scheiding die decennia kon blijven bestaan. Zijn optreden maakte hem tot een markante figuur: er staat nog een standbeeld op het kerkhof van Holy Rude.
In het najaar van 1660 werd Guthrie gearresteerd toen hij met anderen een brief opstelde om Karel II te herinneren aan zijn eerdere toezeggingen. Vier koude wintermaanden bracht hij door in de vochtige kerkers onder Stirling Castle. In juni 1661 werd hij in Edinburgh ter dood gebracht; zijn executie op 1 juni bij de Mercat Cross markeerde hem als de eerste Covenanter die onthoofd werd. Zijn hoofd werd tentoongesteld bij de Netherbow Port, een gebeurtenis die ook zijn jonge zoon William diep trof.
Guthrie was bereid zijn gezin en eigen leven te offeren aan zijn religieuze overtuiging. In afscheidsbrieven en een laatste rede benadrukte hij zijn vertrouwen in Christus en verzocht zijn familie en medestanders tot vergeving en zegen voor hun vijanden. Historische plekken zoals Stirling Castle, Holy Rude Church en Greyfriars Kirkyard in Edinburgh herinneren aan de nauwe verwevenheid van geloof, politiek en geweld in 17e-eeuws Schotland. Guthrie blijft een symbool van de Covenanters: principieel, onverzettelijk en bereid tot levensoffer voor de autonomie van de kerk tegenover koninklijk gezag.