Kerken in Verenigde Staten worstelen met christelijk nationalisme

In dit artikel:

Verschillende gereformeerde en presbyteriaanse kerken in Noord-Amerika trekken dit jaar nadrukkelijk een grens tegen christelijk nationalisme en de racistische uitwassen die ermee verbonden raken. Op hun synodes in juni namen onder meer de Free Reformed Churches, de Orthodox Presbyterian Church, de Associate Reformed Presbyterian Church, de Reformed Presbyterian Church of North America en de Presbyterian Church in America verklaringen aan waarin elke leer wordt afgewezen die een etnische groep door God boven een andere plaatst. Daarmee keren deze kerken zich expliciet tegen racisme en antisemitisme en roepen ze betrokkenen op tot bekering.

De kwestie speelt vooral in de Verenigde Staten, waar christelijk nationalisme in opkomst is als beweging die van het land een uitgesproken christelijke natie wil maken. Kerken hebben nu ook studiecommissies ingesteld om eerst helder te definiëren wat die term precies inhoudt en vervolgens een kerkelijk standpunt te formuleren. Volgens theologen zit het probleem niet in elke vorm van christelijke invloed op politiek en samenleving, maar in radicale ideeën zoals het verheerlijken van de eigen natie of het witte ras, en in het koppelen van Gods koninkrijk aan één volk.

De bezorgdheid is niet theoretisch: enkele kerken moesten al tuchtrechtelijk optreden tegen leden en voorgangers die antisemitische of pro-nazistische standpunten verspreidden. Zo werd een diaken geschorst en verloor predikant Michael Spangler zijn ambt vanwege racisme en antisemitisme; hij gaat intussen door met het uitdragen van die denkbeelden. Ook boeken en online uitingen van invloedrijke figuren zoals Stephen Wolfe geven volgens critici voeding aan ideeën over gescheiden rassen, wantrouwen tegenover Joden en afkeer van gemengde huwelijken.

Theologen zoals R. Scott Clark en Kevin DeYoung waarschuwen dat vooral sociale media een broedplaats zijn geworden voor jonge mannen die worden verleid door extremistische taal, complottheorieën en verheerlijking van Hitler. DeYoung noemt de luidste pleitbezorgers van christelijk nationalisme op sociale media een schadelijke mix van grofheid en demagogie, en vindt de term zelf te vaag om serieus christelijk politiek denken goed te beschrijven.