Meinardus Antonides diende op een eenzame post in de Groningse Ommelanden

In dit artikel:

In de Groningse dorpen Onderwierum en Westerdijkshorn herinneren een historische begraafplaats, een verdwenen kerk en een oude pastorie aan predikant Meinardus Antonides. Hij werd rond 1700 geboren in de pastorie van Westerwijtwerd, waar zijn vader Theodorus Antonides predikant was. Na diens overlijden groeide Meinardus op in Uithuizen. Hij bezocht de Latijnse school en studeerde theologie aan de hogeschool in Groningen.

Op 17 oktober 1728 werd Antonides bevestigd als predikant van Onderwierum en Westerdijkshorn. Hij bleef er bijna een halve eeuw, tot zijn emeritaat in 1775. De dorpen waren klein en afgelegen; de kerk van Onderwierum stond op een wierde en is in 1841 afgebroken. Ook het oude kerkenpad tussen beide dorpen is grotendeels verdwenen door latere ruilverkavelingen.

Antonides trouwde in 1736 met Catharina Busz. Van hun zes kinderen stierven er vier jong; de twee overgebleven zonen werden predikant. Via zijn vrouw was Antonides verwant aan Wilhelmus Schortinghuis, auteur van *Het innige christendom*. Beiden deelden dezelfde theologische overtuigingen, maar Antonides bleef veel meer op de achtergrond.

Uit de kerkenraadsverslagen blijkt hoe zwaar hij tilde aan de geestelijke toestand van zijn gemeente. Hij maakte zich zorgen over wereldsgezindheid, onkunde en onverschilligheid tegenover het christelijk geloof. In verslagen van huisbezoeken beschreef hij de gemeente als geestelijk ziek en sloot hij af met gebeden om bekering en een vernieuwd hart. Volgens tijdgenoten was hij een vroom, mystiek prediker en een bekwaam geleerde, die onvermoeibaar tegen ongeloof en onverschilligheid streed.

Antonides werd vooral bekend door zijn enige gepubliceerde werk: *Schriftmatige Verklaaringe over het Borgtogtig en Zaligmakend lijden, Kruisdood en Begraaffenisse van de Heere Jezus*. Dit boek verscheen in 1753 in Groningen en bevat 36 lijdenspreken. Het werd later herdrukt en wordt nog steeds gelezen.

Zijn vrouw overleed in 1773. Antonides stierf op 24 augustus 1776 in de pastorie van Onderwierum. Waar hij begraven ligt, is onbekend; mogelijk bevindt zijn graf zich op de historische begraafplaats van het verdwenen dorp. De kerk van Westerwijtwerd, inmiddels eigendom van de Stichting Groninger Kerken, staat als herinneringsplaats aan zijn tijd open voor bezoekers.