Mirjam Bikker: Kerkenbouwers zoals in Gouda dachten in generaties

In dit artikel:

Woensdagavond is in de Sint-Janskerk in Gouda een nieuw boek van emeritus hoogleraar middeleeuwse geschiedenis Koen Goudriaan gepresenteerd: *Een kerk voor heel de stad. Religieus leven in en om de Goudse Sint-Jan, 1475-1585*. Ongeveer tachtig belangstellenden kwamen af op de bijeenkomst, die de Sint-Jan gebruikte als voorbeeld om bredere religieuze en maatschappelijke veranderingen in de late middeleeuwen en vroege Reformatie te duiden.

Tijdens de avond benadrukte kerkhistoricus Paul Abels dat Goudriaans langdurige belangstelling voor Gouda waarschijnlijk samenhangt met de rijke historische bronnen uit de stad. Hoogleraar religiegeschiedenis Fred van Lieburg schetste vervolgens dat ideeën over kerkelijke vernieuwing al ruim vóór Luther in omloop waren. Volgens hem laat het Goudse voorbeeld zien dat de Nederlandse religiegeschiedenis niet alleen draait om de bekende breuk van 1517, maar ook om eerdere hervormingsbewegingen binnen de katholieke wereld.

Cultuurhistoricus Gerrit Verhoeven ging in op de Sint-Jan als financiële organisatie: de kerk was de enige parochiekerk van Gouda, dat rond 1500 zo’n 13.000 inwoners telde, en draaide op een ingewikkeld stelsel van inkomsten uit onder meer graven, renten en giften. Hij schetste een kwetsbare instelling met beperkte reserves, waarvan de inkomsten aan het begin van de zestiende eeuw afnamen, mede door verslechterende economische omstandigheden en de opkomst van reformatorische ideeën.

Tot slot sprak ChristenUnie-leider en gemeentelid Mirjam Bikker over het boek als symbool van langdurige gemeenschapszin. Zij benadrukte dat de kerk generaties lang door inwoners is opgebouwd en onderhouden, en dat dit ook nu nog vraagt om inzet van vrijwilligers en het maatschappelijk middenveld.