„Nederlandse Gereformeerde Kerken moeten nadenken over komend predikantentekort"
In dit artikel:
Bart Folkers, lid van de NGK-gemeente Immanuël in Enschede, waarschuwt dat de Nederlandse Gereformeerde Kerken de komende tien jaar een flink tekort aan academisch opgeleide predikanten krijgen. Op dit moment telt het kerkverband 306 gemeenten, waarvan 45 vacant zijn. Hoewel op de kerkformatie-site 267 predikanten staan vermeld, blijft na aftrek van voorgangers met bijzondere aanstellingen ongeveer 215 voltijdspredikanten over; strikt gerekend betekent dat nu al een tekort van circa 91 predikanten. Binnen tien jaar gaat die kloof fors groeien: 123 predikanten zullen met emeritaat gaan, meer dan de helft van het huidige totaal.
De instroom van nieuwe predikanten biedt onvoldoende compensatie. De Theologische Universiteit Utrecht (TUU), onderwijsinstituut van de NGK, kent een lichte stijging in bachelorinschrijvingen, maar het aantal masterstudenten blijft beperkt (22 in 2022 tegenover 17 in 2015). Folkers stelt dat er per jaar slechts enkele nieuwe predikanten bijkomen, waardoor de uitstroom de komende jaren waarschijnlijk groter wordt dan de aanwas.
Folkers richt vier vragen aan verschillende geledingen binnen de NGK. Ten eerste roept hij kerken en regionale verbanden op om te inventariseren waar tekorten het meest scherp zullen voelen, omdat te weinig predikanten invloed heeft op wie doopt en avondmaal bedient, wie preekt, wie jongeren naar belijdenis begeleidt en wie zorgt voor duurzame geestelijke vorming. Ten tweede dringt hij erop aan dat de synode concreet onderzoekt mogelijkheden voor meer regionale inzet van predikanten en hoe anderen – niet-academisch gevormde gemeenteleden – op verantwoorde wijze taken kunnen overnemen. Daarbij moet nagedacht worden over opleiding, begeleiding en toezicht.
De derde vraag is aan de TUU: welke rol wil en kan zij vervullen als toerustingsplaats, niet alleen voor toekomstige predikanten maar ook voor gemeenteleden met gaven in prediking, onderwijs en leiderschap? Dit raakt ook aan de positie van theologen van hbo-opleidingen (VIAA, CHE) die door schaarste vaker predikantszaken doen zonder gelijke erkenning. Ten slotte vraagt Folkers gemeenteleden zelf na te denken over hun gaven, mogelijke vormingsroutes en over hoe zij voorkomen dat de werkdruk voor zittende predikanten verder oploopt.
De NGK vormen, na de PKN, het tweede protestantse kerkverband in omvang met circa 130.000 leden. Ze ontstonden formeler op 1 mei 2023 door hereniging van GKV en de gesplitste Nederlandse Gereformeerde Kerken; enkele behoudende GKV-afdelingen bleven buiten de fusie en samen met eerdere afscheidingen vormden zij in oktober 2024 de Gereformeerde Kerken (GK). Folkers’ oproep benadrukt dat tijdig beleid en scholing nodig zijn om de continuïteit van ambt en gemeentezorg te bewaken.