Spreken armen goed van u?

In dit artikel:

Bij de beoordeling van onze houding tegenover armen is niet doorslaggevend wat wij zelf over armoede denken, maar wat armen daarvan daadwerkelijk merken. Dat is de kern van een preek van Bernardus Smijtegelt over Lukas 16:19, de gelijkenis van de rijke man en de arme Lazarus.

Volgens de auteur maakt de Bijbel duidelijk dat armen Gods bijzondere zorg hebben. Dat blijkt onder meer uit wetten die hen beschermen, uit de kritiek van Nehemia op uitbuiting en uit de waarschuwingen in de brief van Jakobus. Toch kunnen christenen zich gemakkelijk verschuilen achter algemene uitspraken over naastenliefde, goede doelen of zondigheid, zonder zichzelf concreet de vraag te stellen of armen door hun handelen werkelijk geholpen worden.

Prof. dr. T.M. Hofman beschrijft in een omvangrijk boek over deze gelijkenis ook bredere problemen, zoals uitbuitende economische structuren, de schaduwzijden van de kapitaalmarkt en winstmaximalisatie. De auteur kiest hier echter voor een persoonlijker en indringender accent: spreken armen goed van ons? Hun getuigenis zou volgens de Bijbelse boodschap uiteindelijk zwaarder wegen dan onze eigen bedoelingen.

In navolging van de theoloog O. Noordmans wordt bovendien gewezen op de verbinding met de gelijkenis van de farizeeër en de tollenaar. Gelovigen vinden het vaak gemakkelijker om zichzelf als ootmoedige zondaren te herkennen dan om vanuit hun rijkdom werkelijk naast Lazarus te gaan staan en mensen in nood te helpen. De arme als geestelijke bedelaar is welkom, maar de concrete bedelaar aan de poort van de rijke blijkt veel ongemakkelijker.

Rijkdom op zichzelf sluit ootmoed of Gods genade niet uit; ook arme mensen kunnen in de ban van geld en bezit raken. Maar ware ootmoed blijkt uit de bereidheid armen te dienen zonder hoogmoedige houding. Daarom blijft de centrale vraag staan: wat zeggen de armen over ons en over de hulp die zij van ons hebben ontvangen?