Steeds meer landbouwgebied wordt natuur

In dit artikel:

Kadastergegevens tonen dat Nederlandse natuurorganisaties gezamenlijk 370.000 hectare grond bezitten, waarvan 91.000 hectare in agrarisch gebruik. Het Kadaster rekent alleen officieel aangewezen natuurgebieden tot ‘natuur’: terreinen binnen Natura 2000 of het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het totale landbouwareaal bedraagt volgens het Kadaster 2.021.000 hectare (akkerland, grasland, kassen en boomgaarden); welk deel daarvan onder agrarisch natuurbeheer valt, is niet bekend.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) stelde in oktober 2025 dat het natuurareaal tot 2050 met 20–30% moet groeien om doelen op het gebied van biodiversiteit, waterkwaliteit en klimaat te halen. In een ‘intensief-technologisch’ scenario zou, bovenop al geplande 50.000 hectare, nog 150.000 hectare natuur nodig zijn en 100.000 hectare landbouwgrond in overgangszones sterk worden geëxtensiveerd. In een ‘natuurinclusief’ scenario is de extra natuur 100.000 hectare en wordt 650.000 hectare landbouwgrond geëxtensiveerd.

Grondbezit is verspreid over bijna 280.000 eigenaren; Staatsbosbeheer, andere overheidsinstanties en investeerder ASR behoren tot de grootste partijen. Waterschappen hebben ruim 43.000 hectare landbouwgrond. Particulieren bezitten circa 64% van de grond, vooral akker- en grasland. Kerken zijn relatief grote grondbezitters met samen 41.500 hectare, waarvan 36.800 hectare landbouwgrond.

De kaartvorming van het Kadaster is gebaseerd op luchtfoto’s en de Basisregistratie Topografie; daarbij bestaan beperkingen, vooral om onderscheid te maken tussen grasland dat landbouwmatig wordt gebruikt of niet. Natuur is, na landbouw en water, een van de grootste gebruikscategorieën en beslaat bijna 12% van Nederland (inclusief water).